درمان هدفمند سرطان پستان
درمان هدفمند سرطان پستان
مدیریت سرطان پستان به میزان سلامت فرد مبتلا، ویژگیهای مولکولی موردی سرطان و میزان گسترش تومور در زمان تشخیص بستگی دارد.
تومورهای موضعی
برای بیمارانی که تومور آنها به بافتهای دیگر گسترش نیافته است، درمان اصلی شامل جراحی برای برداشتن تومور، پرتودرمانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده، و درمانهای دارویی مانند شیمیدرمانی، درمان هدفمند و درمان هورمونی برای کاهش خطر بازگشت بیماری است. انتخاب هر یک از این روشها به ویژگیهای تومور و شرایط بیمار بستگی دارد.
جراحی
جراحی اولین قدم در درمان سرطان پستان غیرمتاستاتیک است و هدف آن برداشتن کامل تومور است.
جراحی حفظ پستان (لامپکتومی): در این روش، جراح فقط تومور و بخش کوچکی از بافت سالم اطراف آن را برمیدارد و تا حد امکان بافت پستان حفظ میشود.
ماستکتومی (کامل یا جزئی): اگر تومور بزرگ یا متعدد باشد، یا خطر ژنتیکی بالایی وجود داشته باشد، ممکن است جراح بخش بزرگتری از پستان (ماستکتومی جزئی) یا تمام پستان (ماستکتومی کامل) را بردارد.
نمونهبرداری گرههای لنفاوی نگهبان: برای بررسی اینکه آیا سرطان به غدد لنفاوی نزدیک گسترش یافته است یا خیر، جراح با تزریق یک ماده رنگی، اولین غدد لنفاوی که در مسیر تخلیه تومور قرار دارند (گرههای نگهبان) را شناسایی و خارج میکند.
پس از جراحی، امکان بازسازی پستان با استفاده از ایمپلنت یا بافت بدن خود فرد وجود دارد.
پرتودرمانی (رادیوتراپی)
پرتودرمانی معمولاً پس از جراحی انجام میشود تا هرگونه سلول سرطانی باقیمانده در پستان، دیواره قفسه سینه یا غدد لنفاوی را از بین ببرد و خطر عود بیماری را کاهش دهد. این درمان معمولاً به یکی از دو روش زیر انجام میشود:
پرتودرمانی خارجی: رایجترین روش است که در آن دستگاهی از خارج بدن، پرتوهای پرانرژی را به ناحیه مورد نظر میتاباند. جلسات درمانی معمولاً پنج روز در هفته و به مدت چند هفته طول میکشد.
براکیتراپی: در این روش، یک منبع رادیواکتیو کوچک بهطور موقت در داخل بافت پستان و در محل جراحی قرار داده میشود تا پرتو را مستقیماً به ناحیه تومور برساند.
شیمیدرمانی
شیمیدرمانی از داروهای قوی برای از بین بردن سلولهای سرطانی در سراسر بدن استفاده میکند و احتمال بازگشت سرطان در ده سال آینده را حدود یکسوم کاهش میدهد. این درمان معمولاً برای بیمارانی که خطر عود بالاتری دارند، تجویز میشود.
زمانبندی: شیمیدرمانی معمولاً در چهار تا شش دوره (چرخه) انجام میشود که هر دوره چند هفته طول میکشد و با دورههای استراحت همراه است.
داروها: از ترکیبی از داروهای مؤثر مانند سیکلوفسفامید، آنتراسایکلینها (مانند دوکسوروبیسین)، و تاکسانها (مانند پاکلیتاکسل) استفاده میشود.
درمان نئوادجوانت: گاهی شیمیدرمانی قبل از جراحی انجام میشود تا تومور را کوچکتر کرده و جراحی را آسانتر و مؤثرتر سازد.
درمان هدفمند (تراپی تارگت)
این نوع درمان بهطور خاص سلولهای سرطانی با ویژگیهای معین را هدف قرار میدهد.
برای بیماران HER2 مثبت: در تومورهایی که مقدار زیادی از پروتئین HER2 را تولید میکنند، افزودن آنتیبادی تراستوزوماب (هرسپتین) به شیمیدرمانی، خطر عود و مرگ را بهشدت کاهش میدهد. این دارو معمولاً به مدت یک سال تجویز میشود. گاهی داروی دیگری به نام پرتوزوماب نیز برای افزایش اثربخشی اضافه میگردد.
درمان هورمونی
برای بیمارانی که تومورهایشان برای رشد به هورمونهای استروژن یا پروژسترون وابسته هستند (ER مثبت یا PR مثبت)، از این درمان برای کاهش سطح هورمونها یا مسدود کردن اثر آنها استفاده میشود.
تاموکسیفن: این دارو گیرندههای استروژن در بافت پستان را مسدود کرده و خطر مرگ ناشی از سرطان را تا ۴۰ درصد کاهش میدهد.
مهارکنندههای آروماتاز: داروهایی مانند آناستروزول و لتروزول تولید استروژن را در بدن متوقف میکنند و اثربخخشی بالایی دارند، اما ممکن است عوارض جانبی شدیدتری مانند گرگرفتگی و درد مفاصل ایجاد کنند.
درمان هورمونی معمولاً برای حداقل پنج تا ده سال پس از اتمام درمانهای اولیه ادامه مییابد.
سرطان پستان متاستاتیک
درمان سرطان پستان متاستاتیک (زمانی که سرطان به نقاط دوردست بدن گسترش یافته) با هدف کنترل بیماری، تسکین علائم و بهبود کیفیت زندگی انجام میشود. رویکرد درمانی به ویژگیهای بیولوژیکی تومور، مانند وضعیت گیرندههای هورمونی (ER) و پروتئین (HER2)، بستگی دارد.
درمان عمومی و مدیریت متاستاز
برای کنترل بیماری متاستاتیک، از روشهای سیستمیک استفاده میشود که کل بدن را تحت تأثیر قرار میدهند.
شیمیدرمانی: این روش یکی از اصلیترین درمانهاست. درمان معمولاً با داروهایی مانند کپسیتابین، آنتراسایکلینها یا تاکسانها شروع میشود. اگر یک دارو نتواند سرطان را کنترل کند، داروی دیگری جایگزین آن میشود. داروهای دیگری مانند جمسیتابین و وینورلبین نیز در این مرحله مؤثر هستند.
درمان متاستاز استخوانی: از آنجایی که استخوانها شایعترین محل متاستاز هستند، بیماران باید از عوامل تقویتکننده استخوان مانند دنوزوماب و بیسفسفوناتها بهرهمند شوند. تزریق منظم این داروها احتمال درد، شکستگی و افزایش کلسیم خون (هیپرکلسمی) را کاهش میدهد.
درمان برای سرطان متاستاتیک ER مثبت
حدود ۷۰ درصد از بیماران مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک که تومور ER مثبت دارند، به درمان هورمونی پاسخ میدهند. این درمانها با هدف کاهش سطح استروژن یا مسدود کردن اثر آن انجام میشوند.
داروهای هورمونی: گزینهها شامل داروهای مورد استفاده در سرطان موضعی بهعلاوه تورمیفن و فولوسترانت است.
درمان ترکیبی: این داروها اغلب در ترکیب با مهارکنندههای CDK4/6 (مانند palbociclib، ribociclib یا abemaciclib) استفاده میشوند تا اثربخشی درمان افزایش یابد.
مهارکنندههای mTOR: در صورت شکست درمانهای هورمونی، افزودن دارویی مانند اورولیموس (یک مهارکننده mTOR) میتواند پیشرفت تومورها را به تأخیر بیندازد.
درمان برای سرطان متاستاتیک HER2 مثبت
برای بیمارانی که تومورهایشان پروتئین HER2 را بیش از حد تولید میکنند، درمانهای هدفمند بسیار مؤثری وجود دارد.
آنتیبادیهای مونوکلونال: درمان با آنتیبادی تراستوزوماب (هرسپتین)، بهتنهایی یا در ترکیب با پرتوزوماب و شیمیدرمانی، خط اول درمان است.
کونژوگههای دارویی-آنتیبادی (ADCs): اگر تومور در حضور تراستوزوماب به رشد خود ادامه دهد، از داروهای هوشمندی مانند تراستوزوماب-امتانسین یا تراستوزوماب-دروکستکان استفاده میشود. این داروها شیمیدرمانی را مستقیماً به سلولهای سرطانی HER2 مثبت میرسانند.
مهارکنندههای کیناز: مولکولهای کوچکی مانند لاپاتینیب، نراتینیب یا توکاتینیب نیز گزینههای درمانی مؤثری هستند که میتوانند زندهمانی را افزایش دهند.
درمانهای هدفمند بر اساس جهشهای ژنتیکی
پزشکی دقیق (Precision Medicine) به پزشکان اجازه میدهد تا بر اساس جهشهای ژنتیکی خاص در تومور، درمانهای هدفمندتری را تجویز کنند:
جهش PIK3CA: برای بیمارانی که تومورشان این جهش را دارد، داروهایی مانند Alpelisib یا Capivasertib مؤثر هستند.
جهش BRCA1/BRCA2: برای بیمارانی که این جهشهای ارثی را دارند، مهارکنندههای PARP (مانند اولاپاریب و تالازوپاریب) تجویز میشود.
بیان PD-L1: در تومورهایی که پروتئین PD-L1 را بیان میکنند، ایمونوتراپی با اتزولیزوماب میتواند سیستم ایمنی بدن را برای حمله به سرطان فعال کند.
نقص در ترمیم DNA: ایمونوتراپی با پمبرولیزوماب (کیترودا) برای درمان تومورهایی که در مسیرهای ترمیم DNA نقص دارند، به کار میرود.